Miek Stranger 1927-2002 EEN ZEER AANWEZIGE DAME
Op 20 december 2002 overleed Miek Stranger op 75-jarige leeftijd. Zij was vanaf het begin van de zestiger jaren een kwart eeuw lang de bezielende leidster van het Buurtcentrum de Boomsspijker aan de Rechtboomsslootin de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt, verder was zij bijna een halve eeuw actief als regiseuse van jongeren toneelgezelschappen, onder meer het Amsterdams Jongeren Toneel (AJT). Hieronder volgt de tekst die ik staande naast haar kist op de Oosterbegraafsplaats uitgesproken heb. Tjebbe van Tijen
Geduw en getrek bij een smalle deuropening aan de Rechtboomssloot, was het in 1970, of een jaar later? We mochten er niet in, dat kleine zaaltje begane grond met houten latjes tegen de muur... en houten banken. De toekomst van de Nieuwmarktbuurt werd er besproken en volgens de voorzitter van het toenmalige Wijkcentrum waren wij nieuwkomers en actievoerders NIET welkom... om te spreken met de alternatieve plannenmakers, de architecten Herman Hertzberger en Aldo van Eyck... Was het toen dat ik voor het eerst de drempel van de Boomsspijker passeerde? ... of was het een of zelfs twee jaar daarvoor, de smalle trappetjes omhoog geklommen tot de zolderkapruimte in een woest rumoer van een buurtvergadering van verontruste bewoners die zich keerden tegen de plannen van "het Straatje", de Stichting De Straat die alternatieve samenlevings-experimenten dachten te beginnen in de leegkomende huizen alvorens die uiteindelijk gesloopt zouden worden... Juiste chronologie doet nu miet meer ter zake, de herinnering gaat van de hak op de tak en dat is nog wel het mooiste... In beide flitsen uit het verleden is er ook een beeld van een zeer aanwezige dame... LIEVE AANWEZIGEN en nog is zij hier - zij het gekist - aanwezig en wij allen zijn afwezigen bij haar verdere tocht naar... ...zij scheen - ondanks de katholieke origine van het honk aan de Rechtboomssloot - niet te malen om het namaals... maar vooral zin en zicht te hebben op het HIER en NU... en was het de tijdgeest of haar geest die de van het bisdom gestuurde priesters, die zich dienden te bekommeren om de zielen van de kwijnende binnenstadsparochie, wist in te lijven in de zending van het in die tijd ontstane buurt-actiewezen? Hoe ongewis kwamen hier tezamen de waaierende straatjes, het brokkelend kalk in de voegen van de huizen wiegend op het veen;een jong verleden vol van geweld in dit vroeger aan de rand van de Jodenbuurt toevend kleine gewest; waar nog niet vergeten was wie goed was, wie fout en wie het zich veroorloven kon geen van beide te zijn; deze slootjes en straatjes getekend door een oorlog, weggetekend door planologen... Moet ik het nog in herinnering brengen: -metro -senlweg er boven op -kantoren ernaast en dan restte er nog wat flarden van woonbebouwing aan de flanken.		Dit buurtje met een naar verleden en een slechte toekomst was het werkgebied van Miek Stranger en het was deze stedebouwkundige depressie die ons verlangen naar iets anders samenbracht: -WIJ jonge activisten met een schitterend eigen belang op zoek naar ruimte om te wonen en te werken - die de toenmalige samenleving niet te bieden had - en DAARMEE en DAARDOOR herkennend dat behoud en vernieuwing niet tegensteld behoeven te zijn; -ZIJ, werkster voor het welzijn van "haar" buurt die begreep dat deze nieuwlichters de wisse ondergang van het buurtje zouden kunnen keren. Het nieuwe met het oude verbinden zo moet zij haar taak gezien hebben, maar dat zijn krachten die niet zonder problemen bijeen gebracht kunnen worden... Geschreeuw, gekrijs, gekijf, Korte Keizersdwarsstraat aan het front van de zich aankondigende totale sloop van het metro-tracee dwars door de Nieuwmarktbuurt, was het 30 jaar geleden? Een kinderoptocht met Miek aan het hoofd, pararderend door dit merendeels door krakers bewoonde buurtgedeelte... Wat er precies gezegd werd weet ik niet meer, maar het waren "oorspronkelijke Nieuwmarktters" (hoe betrekkelijk ook historisch die term is) die hun onvrede, frustratie en woede uitten over de associatie van het buurtcentrum de Boomsspijker met de acties van de krakers... Het had geen zin zich te verzetten, en zeker niet samen met die vieze krakers, het ging er enkel om om zo snel mogelijk naar een beter huis onder zo gunstig mogelijke voorwaarden te kunnen verhuizen. Acties vertraagden enkel dat proces en Miek moest ophouden die te ondersteunen... Wij hebben er nauwelijks weet van gehad hoeveel kritiek Miek Stranger te verduren heeft gehad, en zeker niet alleen van Nieuwmarktbewoners... Ik herinner mij het volle vertrouwen dat zij ons nieuwkomers schonk en zeker ook hoe even krachtig zij zelf vertrouwen van ons en anderen wist op te eisen. Er was een ander element dat de band nog hechter maakte, die verder ging dan de actie en de politiek, dat was het belang dat zij en wij hechten aan
Miek Stranger op het podium van "De Smederij" in de Nieuwmarktbuurt zomer 1971 tijdens de buurtfeeten (foto Pieter Boersma)
DE CREATIEVE DAAD
het plezier en genoegen van het moment, de feesten en voorstellingen, een onontwarbare kluwe van cultuur en vertier, barricades van vermaak, die uiteindelijk de tegenstellingen tussen nieuwkomers en autochtonen, tussen goede en fouten, tussen opportunisten en defaitisten geslecht hebben... Miek was majordomo, hofmeier en regiseuse tegelijkertijd. Het drama van de Nieuwmarkbuurt is al weer lang ten einde... Een groot deel van het decor is blijven staan, bepalend voor bewoners en hun dagelijkse spel... Wij gedenken hier een van de dramaturgen van het levend schouwtoneel van de Nieuwmarktbuurt zonder wie het doek voor die leefgemeenschap definitief gevallen was. 27/12/2002